Eerste landelijke katholieke Alpha-conferentie
Een Alpha-cursus in elk dekenaat

Lodewijk Born

Leeuwarden - Katholieken in elk dekenaat in Nederland moeten in de gelegenheid komen om de Alpha-cursus te volgen. Dat is de ambitie van het Katholiek Alpha Centrum in Den Haag. Volgend weekeinde wordt in Helvoirt de eerste landelijke katholieke Alpha-conferentie gehouden om 'Alpha' in katholieke kring meer op de kaart te zetten.

De Alpha-cursus, een kennismakingscursus over de beginselen van het christelijk geloof, werd zeven jaar geleden in Nederland geïntroduceerd. De cursus werd ontwikkeld door Nicky Gumbel en zijn medewerkers in de Londense Anglicaanse parochie van Holy Trinity Brompton. Het bleek een gouden greep, want in meer dan 130 landen over de hele wereld pakten kerken het concept van Alpha op. 5 Miljoen mensen volgden de kennismakingscursus al. In tien avonden en een weekend krijgen deelnemers van de Alpha-cursus de kern van het christelijk geloof uiteengezet. Elke samenkomst begint met een ontmoeting rond de maaltijd; de daaropvolgende invulling is laagdrempelig en vrijblijvend. In korte tijd worden thema's behandeld als het leven van Jezus, Gods leiding in je leven, bidden en bijbellezen. In Nederland volgden al meer dan tachtigduizend mensen de cursus. Maar, zo blijkt, wel vooral in protestantse kring. In oktober 1998 startten Helen Opstal en priester Jeroen Smith het Katholiek Alpha Centrum, gevestigd in Den Haag. Beiden zijn de rooms-katholieke coördinatoren voor Nederland, zoals collega Jan Bakker dat is voor de protestantse hoek. Verschil is wel dat Smith en Opstal het werk geheel pro deo doen. Bakker is als betaald medewerker in dienst van de Stichting Alpha-cursus Nederland. Jeroen Smith, pastoor van de Petrus- en Jozefparochie in Leiden, legt uit waarom er een eigen centrum kwam: ,,Uit ervaringen in het buitenland bleek dat het beter is om de Alpha-cursus door katholieken zélf bij hun achterban te introduceren. Het vereist een andere aanpak omdat je qua identiteit met een ander kerkgenootschap te maken hebt.''

In 5,5 jaar tijd hebben 45 van de 2000 parochies in Nederland de Alpha-cursus gegeven. Smith noemt dat ,,een zeer hoog aantal'' voor katholieke begrippen wanneer het gaat om een cursus met een zelfde doel en opzet. De meeste deelnemende parochies komen uit de Randstad, Noord-Brabant en Limburg. In Groningen en Fryslân is er nog niet één parochie die de Alpha-cursus geeft, vertelt Smith. ,,Deze provincies zijn helaas nog een onontgonnen gebied. Net als het Oosten van het land. We zouden heel graag willen dat het hier ook van de grond komt.'' Dat heeft alles te maken met het enthousiast worden van een groepje mensen die ziet wat de Alpha-cursus ook voor katholieke parochies kan betekenen, verwoordt de coördinator. De ambitie van het Katholiek Alpha Centrum is om binnen enkele jaren elke katholiek in de Nederland de mogelijkheid te bieden om binnen twintig minuten rijden binnen zijn dekenaat in een parochie de Alpha-cursus te kunnen volgen. ,,Dat betekent niet dat elke parochie er mee aan de slag zou moeten, maar je kunt wel denken aan samenwerking van parochies.'' 'Protestantse trekjes'

Smith vertelt dat in Engeland, waar de cursus werd ontwikkeld, een kwart van alle rooms-katholieke parochies al eens de Alpha-cursus heeft aangeboden. ,,Dat kwam ook omdat ze relatief makkelijk konden aansluiten op het materiaal dat al vanuit de Anglicaanse Kerk beschikbaar was.'' In parochies in Nederland wordt het basismateriaal gebruikt van Alpha-cursus Nederland, met als aanvulling de brochure De Alpha-cursus in een Rooms-Katholieke setting, geschreven door de beide coördinatoren. Smith: ,,Het originele materiaal blijkt toch wat 'protestantse trekjes' te hebben. Het sluit niet aan bij hoe het geloof in katholieke kring wordt beleefd. Wij hebben iets van die sfeer, vormen, tradities verwoord zodat het beter overkomt.'' Als voorbeeld geeft Smith hoe in de protestantse versies over 'gemeente' wordt gesproken en hoe gedacht wordt over het thema 'Verlossing'. ,,In sommige protestantse kringen wordt dat beleefd als een soort van zakelijke relatie die je met God kunt aangaan. Voor ons is dat meer iets dat uit een persoonlijke relatie die je met God hebt voortkomt. Je bent verlost omdat God van je houdt.'' Het Katholiek Alpha Centrum verzorgt informatiedagen en conferenties over de Alpha-cursus, biedt ondersteuning bij het opzetten van de cursus in parochies en verstrekt het benodigde materiaal.

Volgende week vrijdag en zaterdag is de eerste Nederlandse Katholieke Alpha Conferentie in Conferentieoord Emmaus te Helvoirt. ,,We geloven dat we op een punt zijn beland dat de Alpha-cursus ook in de Rooms-Katholieke Kerk in Nederland en Vlaanderen verder mag groeien. De naam Alpha wordt steeds bekender omdat meer en meer katholieken van Alpha weten via iemand in hun omgeving die de cursus heeft gevolgd. De interesse groeit, daar spelen we op in. Bisschop Hurkmans van 's Hertogenbosch is aanwezig op de conferentie. Dat is zeer bemoedigend.'' De Nederlandse bisschoppenconferentie steunt de initiatieven van het Katholiek Alpha Centrum ook van harte, weet Smith. ,,Je hoort bisschoppen uit heel Europa, tot aan Rome toe, met respect spreken over de Alpha-cursus.'' De toenemende belangstelling in Nederland komt ook voort uit een gevoel van verlegenheid; parochies ontdekken dat er niet echt een gelijkwaardig alternatief is om met mensen binnen de parochie of buitenkerkelijken in gesprek te gaan. Dinsdag ging aan de Katholieke Universiteit van Tilburg de eerste Katholieke Alpha voor Studenten van start. ,,De cursus wordt steeds gegeven op de dinsdagavond en elke avond begint met de maaltijd in de mensa. Na de maaltijd wordt de avond voortgezet op een andere plek binnen de universiteit. De cursus duurt tot 6 april en wordt afgesloten met een feest. Het speciale van deze variant is dat de Alpha-cursus is aangepast aan collegetijden en het programma van studenten.'' Binnen katholieke kring is er ook al Tiener-Alpha en probeert men ook Alpha-cursussen in gevangenissen te realiseren in samenwerking met protestantse collega's. ,,Maar hier staan de directies nog niet om te springen. Voor je het weet, moeten ze daarna ook andere groeperingen toelaten.'' Smith weet uit eigen ervaring wat de Alphacursus teweeg kan brengen in een parochie. Hij gaf de cursus zelf liefst zestien keer - ,,twaalf keer in mijn oude parochie in Den Haag, nu voor de vierde keer in Leiden''. ,,We hebben grote geloofsgroei mogen ervaren, zowel onder de eigen parochianen, als bij mensen die buitenkerkelijk waren en deel hebben genomen. Voor kerkleden fungeert de Alpha-cursus ook als een soort opfriscursus over geloven. Wat mij opviel, is dat aan alle cursussen die ik heb gegeven, deelnemers waren van twintig, maar ook van tachtig jaar. Verschillende deelnemers kregen na de cursus een nauwere band met de kerk, lieten zich dopen en deden mee aan een vervolgcursus.'' De Leidse priester benadrukt dat ook in katholieke kring geen woorden als 'succesformule' worden gebezigd als het om de Alpha-cursus gaat. ,,De Alpha-cursus is een concept, een middel om mensen in aanraking te brengen met het christelijk geloof. Maar niet een soort van hocus-pocus om mensen weer naar de katholieke kerk te krijgen. Het is de Geest die werkt. Daardoor worden mensen dichter bij God gebracht. Dat blijkt uit alle verhalen van deelnemers.''

Bovenstaande tekst is niet vrijelijk over te nemen voor publicatie elders.
(c) Friesch Dagblad, februari 2004.

Bovenstaand artikel is niet vrijelijk over te nemen voor publicatie elders.